‘Gaz sorunu çözülmezse savaş ihtimali kapıda’

Gazprom Avrupa’nın gazını kesti. Avrupa başşehirleri alternatifler üzerinde baş yorarken ‘gaz protestoları’ ivmelenmeye başladı. Moskova kesintiye münasebet olarak yaptırımları öne sürüyor. AB ise Rusya’yı şantaj yapmakla suçluyor.

Avrupa ekonomilerinde ise ‘gaz politiğin’ getirdikleri, resesyon (durgunluk) beklentilerinin öne alınmasına neden oldu. Gazprom’un son yayımladığı reklam sinemasında yer alan ‘Kış büyük olacak, sadece alacakaranlık ve kar.’ sözleri, Avrupalı siyasalların tasarruf için gündeme getirdikleri ‘çılgın’ teklifler “Bu iş nereye gidiyor?” sorusuna karşılık vermeyi zorlaştırıyor.

Uzmanların bu kadar kısa müddette Rus gazına alternatif üretme imkanı olmadığını vurgulamasına karşın Avrupa Birliği’nin (AB) girmekte ısrar ettiği soğuk tünel, karamsar beklentileri de büyütüyor.

KANADA İLE KOMPRESÖR KRİZİ TANSİYONU TIRMANDIRDI

Moskova’nın ‘şantaj’ yapması mı yoksa AB’nin yaptırımları nedeniyle ortaya çıkan teknik ekipman eksiği mi gaz krizini derinleştiriyor? CRI Türk’e konuşan Eski BOTAŞ Genel Müdürü Gökhan Yardım’a nazaran her iki tarafın da kendi nazaran haklı olduğu istikametler bulunuyor. “Rusya’nın kompresörlerde yağ kaçağı var ben bunu çalıştıramam savı teknik olarak doğru” diyen Yardım, şöyle konuştu:

“Ortada teknik sorun var. Teknik sorun çıkmadan evvel kompresörlerin yedeksiz kalma sıkıntısı var. Zira Kanada’ya bakıma gittiklerinde Kanada hükümeti ‘Ben bu kompresörleri göndermiyorum.’ dedi. Almanya başbakanı devreye girdi. Kompresörler Almanya’ya gönderildi. Bunların takılması gerekiyordu fakat bakım yapıldıktan sonra kompresörlerin sertifikalarının olması lazım. Rusya evvel bu sertifikaları istedi. Bu sertifikalar gelmedi.”

MERKEL’DEN SONRA TAHLİL İÇİN İNİSİYATİF ALACAK ÖNDER YOK

Teknik hususların aşılabilir olduğuna işaret eden Yardım, “İki taraf da adım atmıyor. Avrupa’da Rusya-Ukrayna ve AB krizini çözmek için adım atan kimse yok. İnisiyatifi ele alıp bu krizi çözmeye çalışan bir başkan yok şu anda Avrupa’da. Sorunun kaynağı burada. Evvelden rastgele bir sorun çıktığında (Angela) Merkel inisiyatifi eline alıyordu ve problemleri bir halde çözüyordu. Tarafların konuşması lazım” dedi.

“Birilerinin Ukrayna cumhurbaşkanını ikna etmesi lazım” diye devam eden Yardım, Rus gazına tavan fiyat üzere uygulamaların sorunu çözmeyeceğini, Avrupalı siyasetçilerin Rusya ile diyaloğa yönelmesi gerektiğine işaret etti. Gaz krizini çözmek için teşebbüste bulunan Eski Alman Şansölyesi Gerhard Schröder üzere isimlerin “linç edildiğini” belirten Yardım, “bu kadar diyalogsuzluk uygun değil” dedi ve ekledi:

‘BUNU LAKİN BİR SAVAŞ TAHKİM EDEBİLİR’

“Bunun tahlili için iki tane yol üzere var gözüküyor. Pazar günü Çek Cumhuriyetinde şovlar oldu. Almanya’da Ludwing kentinde oldu. Bu hafta sonundan itibaren Sarı Yeleklilerin aksiyon yapacakları söyleniyor. Avrupa’da da orta sınıf yok olmaya başladı. Zira bu güç fiyatlarının yüksekliğinin yarattığı enflasyon ve sonunda sakinliğe işsizliğe karşı durmak mümkün değil. Ya Avrupa’da hükümetler kıştan itibaren siyasetlerini değiştirecek ya da biri iki sene daha bu sorun devam edecek. Savaş ihtimali de görüyorum. Bu kadar ekonomik sakinlik ve yıkımdan sonra bunu lakin bir savaş tahkim edebilir. Maalesef.”

‘TÜRKİYE RUSYA İLE PAZARLIKTA GEÇ KALDI’

Peki, durum Türkiye açısında nedir? Bu kış Türkiye için ne kadar güç geçecek? Sıvılaştırılmış doğal gaz fiyatlarının Hollanda’daki TTF’e baz edildiğini anımsatan Eski BOTAŞ Genel Müdürü Gökhan Yardım, Türkiye’nin yaptığı bu fiyat formülü değişikliğinin ziyana neden olduğunu kaydetti ve şöyle devam etti:

“31 Aralık 2021’den itibaren konutlarda doğal gaza yüzde 174 ticarethanelerde yüzde 378 endüstride yüzde 277, elektrik üretiminde de yüzde 329 artırım oldu. Bu artırımın iki sebebi var. Birincisi alım fiyatlarındaki artış. Evvelce imzaladığımız uzun periyotlu petrole baz edilmiş fiyatlar olsaydı 1000 metreküp gazı 400-450 dolar ortasında alacaktık. 30 Aralık tarihi prestijiyle Rusya’dan gaz alım formüllerimizin içine biz yüzde 70 oranında TTF’i dahil ettik. TTF’in fiyatı dün prestijiyle 2 bin 600 dolardı. 26 Ağustosta TTF 3 bin 680 dolar oldu. Bu türlü olunca bizim alım maliyetlerimize yaklaşık yüzde 50 oranında yükseltti.”

Fiyat müzakerelerindeki içeriği bilmemekle birlikte bu formül değişikliğinin yanlış olduğunu söyleyen Yardım, artırımların ikinci nedeninin kur kaynaklığı olduğunu belirtti. Rusya-Ukrayna savaşının Türkiye’deki artırımları açıklamadığını söz eden Yardım, Türkiye’nin vadesi dolacak olan kontratlar konusunda Rusya ile pazarlıkta geç kaldığı görüşünü paylaştı.

HESAP YANILGISI YAPILDI

Türkiye’nin uzun vadeli kontratlar yerine Ukrayna tansiyonu öncesi görece bir ölçü ucuz olan spot piyasadaki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alımına güvenmesi de Eski BOTAŞ Genel Müdürü Yardım’a nazaran yapılan bir öbür hesap yanlışı.

2021 Temmuz ayından itibaren Avrupa ülkelerinin boşalan gaz depolarını doldurmaya başlaması da Hollanda merkezli TTF fiyatlarını yükseltemeye başladı. O devirde Türkiye’nin ‘fiyatlar düşer’ beklentisiyle Rusya ile uzun vadeli kontratları yenilemediğini anımsattı.

Krizin dört yıl daha devam edeceği öngörüsünde bulunan Yardım, doğal gazda fiyatların eski seviyesine gelmesinin ise mümkün olmadığı kanaatinde. Pekala, Türkiye bu kış gaz ezası çeker mi? Yardım bu soruya “Ciddi manada bir ıstırap çekeceğimiz kanısında değilim. Şu andaki siyasetler çerçevesinde Rusya’nın bize gaz tedariki konusunda yardımcı olduğunu görüyorum. Fiyat konusunda bir ölçü yardımcı oluyor. Eski fiyat formüllerine dönsek çok daha güzel olur.” diyerek cevap verdi.

Gaz tedariki açısından Türkiye’nin Avrupa’daki üzere bir zahmette olmadığını lisana getiren Yardım, ticarethane, sanayi ve elektrik üretime artırımların devam edeceği konutta ise muhtemel artırımların seçim gündemi nedeniyle hudutlu olacağı öngörüsünü paylaştı.

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.